Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин

13 шайлоо округу боюнча депутаттыкка талапкер

Абдималиков Уланбек Абдималиковтун

Программасы

I. Концептуалдык негиздер жана институционалдык принциптер

1.1. Өкүлчүлүк мандатынын маңызы (саясий онтология) Депутаттын иши 13-округдун шайлоочуларынын алдындагы фидуциардык жоопкерчилик призмасы аркылуу каралат. Бийлик ыйгарым укуктарын ишке ашыруу төмөнкү императивдерге негизделет:

• Мыйзамдынартыкчылыгы: "телефон Мыйзамы" практикасынан жана расмий эмес келишимдерден баш тартуу.Ар бир демилгеКР ченемдик - укуктукактыларынын иерархиясынатакылайыккелүүгөтийиш.
• Кызмат институционалдыкфункциякатары: мамлекеттик кызматты ("Элге кызмат кылуу") жеке же корпоративдик пайданын үстөмдүгүн жокко чыгаруу менен коомдук кызыкчылыктарды коргоого жана социалдык тобокелдиктерди минималдаштырууга багытталган иш катары түшүнүү.
• Кызыкчылыктардынбалансы: 13-округдун шайлоочуларынын муктаждыктарын (индустриалдык-агрардык субъект катары) Кыргыз Республикасынын жалпы улуттук өнүгүү стратегиясы менен шайкеш келтирүү.

1.2. Коррупцияга каршы механизм жана этика стандарттары

1. Институткызыкчылыктардын: тиешелүүмунай, газсекторунунжанаагроөнөр жай комплекси боюнча мыйзам долбоорлорун кароодо кызыкчылыктардын потенциалдуу кагылышуусун ачыкдекларациялоо механизмин киргизүүмилдети.
2. коррупциялык көрүнүштөргө нөлдүксабырдуулук: мыйзам чыгаруудабир багыттагыбизнес-топторунун кызыкчылыктарын коргоодон баш тартуу. Депутаткаболгон ар кандай кысымпарламенттин трибунасы аркылуу ачыкка чыгат.
3. "Таза кол" принциби: кадрдык көз карандысыздыкты камсыз кылуу - туугандарын жана аффилирленген жактарын мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарга ишке орноштуруу тажрыйбасынан баш тартуу.

1.3. Мыйзам чыгаруу процессинин методологиясы

Аныкталбаган шарттарда ченемдик укуктук актыларды жана чечимдерди кабыл алуу далилдүү саясаттын негизинде гана жүзөгө ашырылат:

• Регулятивдиктаасирдиталдоо(ЖСТТ): киргизилип жаткан ченемдердин аймактын жашоочулары үчүн экономикалык жана социалдык кесепеттерин алдын ала баалоо милдеттүү түрдө жүргүзүлөт.
• Эксперттикверификация: экология, суу жана жер казынасын пайдаланууга тиешелүү мыйзам долбоорлорун экспертизалоо үчүн профилдик адистерди жана илимий институттарды тартуу.
• Коомдукмыйзамдаштыруу: катышуучу (Катышуучу) башкаруу инструменттерин киргизүү - резонанстуу мыйзам долбоорлору боюнча добуш берүү алдында райондордо коомдук угууларды өткөрүү.

Далилдүү саясаттын стандарты: 13-округдун кызыкчылыгына таасир эткен ар кандай мыйзам чыгаруу демилгеси талапкер тарабынан кийинки учурларда гана каралат:

1. жөнгө салуучутаасирди талдоо;
2. адистештирилгенадистердинэксперттиккорутундусун;
3. коомдук консультациялардыннатыйжаларынжергиликтүү деңгээлде аныктайт.

II. ЭКОНОМИКАНЫ ЖАНА ӨНӨР ЖАЙДЫ ЧЕНЕМДИК УКУКТУК ЖӨНГӨ САЛУУ

Бул бөлүм 13-округдун туруктуу экономикалык өсүштү камсыз кылууга багытталган мыйзам чыгаруу демилгесинин стратегиялык багыттарын аныктайт.

2.1. Жер казынасын пайдалануу жана фискалдык саясат чөйрөсүндөгү мыйзамдарды реформалоо Негизги өнөр жай борбору катары 13-округдун  статусун эске алуу менен (ОЭКтин Стратегиялык объектилеринин болушу) ренталык кирешелерди бөлүштүрүүнүн ченемдик базасын өркүндөтүү артыкчылыктуу багыт болуп саналат.

1. Фискалдыкдецентралдаштыруу: пайдалуу кен чыккан жерлерди иштетүүдөн чегерүүлөрдүн ченемдерин кайра карап чыгуу бөлүгүндө КР Бюджеттик кодексине түзөтүүлөрдү киргизүү демилгеси.

Максаты: инфраструктуралык долбоорлорду каржылоо үчүн жергиликтүү бюджеттерге жана райондорду өнүктүрүү фонддоруна чегерүүлөрдүн үлүшүн көбөйтүүнү Ченемдик бекитүү.

2. Максаттуу фискалдыккайтаруупринциби: жер казынасын пайдалануудан чегерүүлөрдүн нормативдерин кайра кароо жергиликтүү бюджеттерге түшүүчү каражаттардын максаттуу багытын мыйзамдык бекитүү менен коштолот.Каржылоонун артыкчылыктуу багыттары болуп төмөнкүлөр аныкталат:

 - ирригациялык тармактарды модернизациялоо;

- район ичиндеги жолдорду оңдоо жана куруу;

- айылдык калктуу конуштардын инженердик инфраструктурасы.

3. Корпоративдик социалдык жоопкерчиликти институтташтыруу (КСЖ): жер казынасын пайдалануучулардын КСЖны ыктыярдуу демилгеден милдеттүү лицензиялык талапка трансформациялоочу мыйзам долбоорун иштеп чыгуу.         

Механизми: кен казып алуучу компаниялар менен жергиликтүү коомчулуктардын ортосундагы финансылык агымдардын толук транспаренттүүлүгүн камсыз кылуу үчүн улуттук мыйзамдардын деңгээлинде КЧТЧ стандарттарын (кен казып алуучу тармактардын ачыктыгынын демилгеси) киргизүү.

2.2. "Жергиликтүү мазмун"саясатын мыйзамдык жактан камсыз кылуу Региондук экономикага дем берүү жана жумушсуздуктун деңгээлин төмөндөтүү максатында ДСУнун жана ЕАЭБдин укуктук талаасынын алкагында протекционисттик чараларды киргизүү сунушталууда.

1. Сатып алууларды квоталоо: "мамлекеттик сатып алуулар жөнүндө" КР Мыйзамына жана "жер казынасы жөнүндө" КР Мыйзамына жер казынасын пайдалануучулар үчүн иш жүргүзгөн жеринде (13-округ) катталган ишкердик субъекттеринен товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сатып алуу боюнча милдеттүү минималдуу квоталарды белгилеген өзгөртүүлөрдү киргизүү.
2. Квоталарды аймактык конкреттештирүү: мыйзам алдындагы актыларды иштеп чыгууда аймактык артыкчылык принциби бекитилет, ага ылайык товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сатып алуунун минималдуу квоталары биринчи кезекте сапат жана коопсуздук талаптарына жооп берген шартта 13-округдун аймагында катталган жана иш жүргүзгөн ишкердик субъекттеринен камсыздалууга тийиш.
3. Кадрдык протекционизм: инвесторлордун жана ири өнөр жай ишканаларынын жергиликтүү адистерди артыкчылыктуу жалдоону камсыз кылуу, анын ичинде аларды кесиптик жактан кайра даярдоону жана квалификациясын жогорулатууну каржылоо боюнча милдеттенмелерди Ченемдик бекитүү.

2.3. Бюджеттик тартипти жана финансылык контролду камсыз кылуу Аткаруу бийлигинин отчеттуулук принцибин ишке ашыруу жана финансылык тартип бузуулардын алдын алуу (Эсептөө палатасынын аудитордук отчетторуна таянуу менен).

1. Парламенттиккаржылыккөзөмөл: райондорго багытталган трансферттерди жана субсидияларды максаттуу пайдалануу үчүн Жогорку Кеңештин тармактык комитеттеринин көзөмөлдөө функцияларын күчөтүү.
2. Бюджеттик процесстерди автоматташтыруу: тендерлерди өткөрүүдө жана каражаттарды бөлүштүрүүдө адам факторун жана коррупциялык тобокелдиктерди жокко чыгаруу үчүн муниципалдык финансыны башкаруунун бирдиктүү санариптик платформаларын киргизүүнү мыйзамдык лоббирлөө.
3. Кызматадамдарынын жоопкерчилиги: бюджеттик каражаттарды натыйжасыз башкаруу жана мамлекеттик сатып алуулардын жол-жоболорун бузуу үчүн жоопкерчиликти күчөтүү бөлүгүндө КР мыйзамдарына түзөтүүлөрдү киргизүү демилгеси.

2.4.Чаканжана орто ишкердиктиколдоо (ЧОИ) Моносекторго (мунайгаз тармагы) көз карандылыкты азайтуу үчүн райондун экономикасын диверсификациялоо.

1. Кластердикмамиле: 13-округда агроөнөр жай жана тейлөө кластерлерин түзүү үчүн ченемдик базаны иштеп чыгуу.

инструменттер: Айыл чарба продукциясын терең иштетүү жана өнөр жай секторун тейлөө менен алектенген ишканалар үчүн салыктык жеңилдиктерди (киреше салыгы, жабдууларды импорттоого КНС) берүү.

2. Административдиктоскоолдуктардыазайтуу: "жөнгө салуучу Гильотина" механизмин ишке ашыруу - региондо ишкердик ишти өнүктүрүүгө тоскоол болгон эскирген мыйзам алдындагы актыларды текшерүү жана жоюу.

III. АГРАРДЫК САЯСАТ, СУУ РЕСУРСТАРЫН БАШКАРУУ ЖАНА ЭКОЛОГИЯЛЫК КООПСУЗДУК

3.1. Суу мыйзамдарын жана ирригациялык инфраструктураны модернизациялоо Сууну кеңири пайдалануудан Интегралдык суу башкаруу моделине (ивр) өтүү.

1. Суу чарба кызматтарын магистралдык каналдарда сууну эсепке алуунун автоматташтырылган системасын колдонууга милдеттендирген ченемдик актыларды иштеп чыгуу жана киргизүү (SCADA).

Укуктук максаты: коррупциогендүү факторлорду жана "адамзаттык таасирин" айылдарынын ортосунда жана фермердик чарбалар  сугат бөлүштүрүүдө алып салуу.

2. Санариптиктин коррупцияга каршыэффекти: SCADA-системаларын киргизүү техникалык модернизациялоо катары гана эмес, суу ресурстарын кол менен бөлүштүрүүнү жана суу берүү графигине формалдуу эмес таасир этүү мүмкүнчүлүгүн толугу менен жокко чыгарган антикоррупциялык негизги инструмент катары да каралат.Сууну пайдалануужөнүндө маалыматтаргажетүү айыл өкмөтү жана суу пайдалануучулар бирикмелери тарабынан реалдуу убакыт режиминдеберилет.
3. Сууну үнөмдөөгөдемберүү: тамчылатып сугаруу жана жамгырлатып сугаруу технологияларын киргизген чарбакер субъекттер үчүн фискалдык преференцияларды берүү (белгилүү бир мезгилге жер салыгынан бошотуу) бөлүгүндө КР Салык кодексине түзөтүүлөрдү киргизүүнү демилгелөө.
4. Ирригациялыкфонддордунаудити: мамлекеттик капиталдык салымдардын жана донордук каражаттардын эсебинен каржылануучу ирригациялык тармактарды реабилитациялоо боюнча долбоорлордун милдеттүү көз карандысыз техникалык жана финансылык аудитин мыйзамдык жактан бекемдөө.

3.2.Жер мамилелерин жана агроөнөр жай комплексин реформалооЧакан товардык өндүрүштөн жогорку технологиялуу агрокластерлерге өтүү үчүн укуктук шарттарды түзүү.

1. Жер фондун трансформациялоо: багбанчылык жана интенсивдүү дыйканчылык боюнча инвестициялык долбоорлорду ишке ашыруу шартында асылдуулугу төмөн жайыттарды сугат айдоо категориясына которуу жол-жоболорун жөнөкөйлөтүү бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын Жер кодексин өркүндөтүү.
2. Кооперацияныинституттукколдоо: фермерлерди бириктирүү үчүн административдик тоскоолдуктарды алып салууну жана кооперативдер үчүн логистикалык борборлорду (сактоочу жайларды, кайра иштетүүнү) мамлекеттик кошо каржылоо механизмдерин киргизүүнү караган "Кооперативдер жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын жаңы редакциясын иштеп чыгуу.
3. Кластердикөнүгүү: 13-округда пахта-текстиль кластеринин иштешин мыйзамдык жактан камсызкылуу.Кайра иштетүүчүлөрдүн алдында чийки зат өндүрүүчүлөрдүн укуктарын коргогон "контракттык фермердик" үчүн ченемдик базаны түзүү (кепилденген минималдуу сатып алуу баалары).

3.3.Экологиялыкимперативжана техногендиккоопсуздук"Булгоочу төлөйт" принцибин ишке ашыруу жана калкты өнөр жай ишмердигинин кесепеттеринен коргоо.

1. Өнөр жай зоналарына Мониторинг жүргүзүү: айлана-чөйрөнү коргоо жөнүндө мыйзамдарга коркунуч категориясындагы өнөр жай объекттерин (мунайгаз тармагынын объекттерин кошо алганда) жалпыга жеткиликтүү мамлекеттик порталдарга реалдуу убакыт режиминде маалыматтарды берүү менен атмосферага чыгарууларды автоматтык контролдоо станцияларын орнотууга милдеттендирген өзгөртүүлөрдү киргизүү.
2. Рекультивацияжана жоопкерчилик: жер казынасын пайдалануучулардын жоюу фонддорун түзүүнүн мыйзамдык механизмин иштеп чыгуу.Фонддордункаражаттарыатайынэсептердетоптолуугажана Жерлерди рекультивациялоо жана кендерди эксплуатациялоо аяктагандан кийин калдыктарды утилдештирүү үчүн гана пайдаланылууга тийиш.
3. Жоюуфонддорункатуу максаттуукоргоо: жер казынасын пайдалануучулардын жоюу фонддорунун каражаттары аймактарды рекультивациялоодон жана экологиялык реабилитациялоодон башка максаттарга алып коюуга, кайра бөлүштүрүүгө же пайдаланууга тыюу салуунун укуктук режими бар атайын эсептерде жайгаштырылууга тийиш.ФонддоргоКонтролькоомдук өкүлдөрдүн жана көз карандысыз экологиялык эксперттердин катышуусу менен жүзөгө ашырылат.
4. Трансчекаралык экологиялыкдипломатия: парламенттик угууларды демилгелөө жана чектеш мамлекеттердин өнөр жай объектилеринин 13-округдун чек ара аймактарына экологиялык таасири маселелери боюнча ведомстволор аралык жумушчу топторду түзүү.
5. АДАМКАПИТАЛЫНӨНҮКТҮРҮҮЖАНА СОЦИАЛДЫКМОДЕРНИЗАЦИЯЛОО

4.1. Саламаттыкты сактоо жана билим берүү чөйрөсүндөгү башкаруу реформасы Мамлекеттик кызмат көрсөтүүнүн сапаттык стандартына сандык көрсөткүчтөрдөн өтүү.

1. Меритократияныинститутташтыруу: мектеп директорлору жана райондук ооруканалардын башкы врачтары үчүн милдеттүү ачык конкурстук тандоону белгилеген "социалдык мекемелердин жетекчилерин дайындоо тартиби жөнүндө" мыйзам долбоорун иштеп чыгуу.

максаты: социалдык чөйрөдөгү саясий таасирди жана тууганчылыкты жоюу, кесипкөй менеджерлерди тартуу.

2. Конкурстук жол-жоболордун ачыктыгы: мектептердин жана медициналык мекемелердин жетекчилерин конкурстук тандоо баалоо критерийлерин, конкурстук комиссиялардын курамдарын жана жыйынтыктоочу жыйынтыктарды жарыялоо менен коштолот, бул коомдун ишенимин камсыз кылат жана меритократияны тууроону жокко чыгарат.
3. Социалдыкинфраструктуранысанариптештирүү: 13-округдун айылдык калктуу конуштарында "электрондук медицинаны" жана "санариптик мектепти" киргизүү үчүн мамлекеттик максаттуу каржылоону демилгелөө.

механизми: айылдык адистерди глобалдык маалымат талаасына (телемедицина, аралыктан окутуу) интеграциялоо үчүн интернетке жана заманбап маалымат базаларына жогорку ылдамдыкта жетүүнү камсыз кылуу.

4.2.Социалдык коргоо системасын жана эмгек мамилелерин өркүндөтүүМамлекеттик жеңилдиктерди бөлүштүрүүдө даректүүлүктү жана адилеттүүлүктү камсызкылуу.

1. Социалдык төлөмдөрдүн укуктук аудити: коррупциялык тобокелдиктерди табуу жана жоюу үчүн райондо социалдык жөлөкпулдарды алуучулардын реестрлерин комплекстүү текшерүүнү демилгелөө.

Принцип: социалдык жардам ачык-айкын критерийлердин негизинде иш жүзүндө муктаж болгон адамдарга жетиши керек.

2. Социалдык адилеттүүлүк принципкатары: мындай системаны киргизүү социалдык колдоону кыскартууга эмес, социалдык коргоо системасына ишенимди калыбына келтирүүгө жана ресурстарды жарандардын чындап аярлуу категорияларынын пайдасына кайра бөлүштүрүүгө багытталган.
3. Өнөржай секторундаэмгекукуктарынкоргоо:ОЭК жана кайра иштетүү өнөр жай ишканаларында эмгек мыйзамдарынын сакталышына парламенттик көзөмөлдү күчөтүү.

демилге: жамааттык-келишимдик жөнгө салуу жана эмгекти коргоо механизмдерин өркүндөтүү (өндүрүштүк жаракат алуунун алдын алуу).

4.3.Жаштар саясатын жана кесиптик билим берүүнү колдооТышкы жана ички миграциянын темпин төмөндөтүү үчүн региондун чегинде жаштардын өзүн-өзү ишке ашыруусу үчүн шарттарды түзүү.

1. Билим берүүнү жана эмгек рыногун шайкеш келтирүү: "кош окутуу" механизмдерин мыйзамдык бекемдөө (колледждерде теорияны мунай жана газ ишканаларындагы жана агрохолдингдердеги практика менен айкалыштыруу).
2. Жаштаришкердиги: айыл жергесинде инновациялык долбоорлорду ишке ашыруу үчүн жаштардын "Стартап-инкубаторлорго" жана минималдуу пайыздык чени менен микрокредиттик линияларга жеңилдетилген жеткиликтүүлүгүн камсыз кылган мыйзам алдындагы актыларды иштеп чыгууну демилгелөө.

4.4.Маданиятжанакоомдук ынтымакРайондун фундаменталдыкбаалуулуктарынчыңдоожана маданий потенциалын өнүктүрүү.

1. Тарыхый-маданий мурастардысактоо: республикалык программалар аркылуу 13-округдун маданий жайларын калыбына келтирүү жана сактоо үчүн каражат бөлүү үчүн лобби.
2. Жарандыкдемилгелердиколдоо: бейөкмөт уюмдарды жана жергиликтүү жамааттарды гранттык колдоо механизмдерин ченемдик жактан бекемдөө, алардын иши элдин биримдигин чыңдоого жана укуктук агартууга багытталган.

V парламенттик контролдоо, отчеттуулук жана шайлоочулар менен өз ара аракеттенүү механизмдери

5.1.КайрабайланыштутумунинституционалдаштырууДепутаттыкмандатыйгарым укуктарды бир жолку берүү эмес, Туруктуу өкүлчүлүктүн куралы катары каралат.

1. Кайрылуулардынукуктукмониторинги: 13-округда "Бирдиктүү терезе"стандарты боюнча иштеген туруктуу иштөөчү кабылдаманы түзүү.Ар бир кайрылуусистемалуу мыйзам чыгаруу демилгелерин андан ары калыптандыруу үчүн тармактык белгилери боюнча классификацияланат.
2. Кабылдаманынаналитикалыкфункциясы: 13-округда коомдук кабылдама кайрылуулар каналы катары гана эмес, системалык көйгөйлөрдү кийин мыйзамдык демилгелерге жана депутаттык суроо-талаптарга өзгөртүп түзүү үчүн топтоочу аналитикалык борбор катары да иштейт.
3. Катышуучумыйзам чыгаруу: район үчүн жогорку социалдык-экономикалык мааниси бар мыйзам долбоорлору боюнча алдын ала коомдук консультациялардын практикасын киргизүү.зарыл Инструмент: мыйзам долбоорлорунун тексттерин Жогорку Кеңештин профилдик комитеттеринин кароосуна киргизгенге чейин аларды ачык талкуулоо үчүн санариптик платформаларды пайдалануу.

5.2.Ачыкотчеттуулуктурегламенттөө, "Ачыктык" баалуулук ориентирине ылайык аткарылган иштер жөнүндө отчет берүүнүн так графиги жана форматы белгиленет.

1. Кварталдыканалитикалыкотчет: ачык булактарда кеңири маалыматтарды жарыялоо жана райондун айылдарында презентациялоо:

- мыйзам долбоорлорунун саны жана мазмуну тууралуу;

- райондун проблемалары боюнча депутаттык суроо-талаптарды кароонун;

- мыйзам боюнчадобушберүүдөдепутаттынпозициясынаныктоо.

2. Финансылыктранспаренттүүлүк: кирешелерди жана чыгымдарды жыл сайын ачык декларациялоо, ошондой эле мыйзамдык чечимдерди кабыл алууда кызыкчылыктардын кагылышуусу жоктугу жөнүндө маалыматты ыктыярдуу ачуу.
3. Ачыктыктыныктыярдуустандарты: талапкер мыйзамда белгиленген талаптардан тышкары, мунайгаз жана агроөнөр жай секторлоруна байланыштуу маселелер боюнча добуш берүүдө кызыкчылыктардын кагылышуусу жок экендигин ыктыярдуу түрдө ачыкка чыгарууга милдеттенет.

5.3. "Шайлоочулардын суроо-талаптарын" ишке ашыруу механизми Райондун локалдуу проблемаларын жалпы республикалык күн тартибине трансформациялоо.

1. Чечимдердин аткарылышын парламенттиккөзөмөлдөө: министрликтер менен ведомстволордун 13-округдун инфраструктуралык объектилерди куруу жана оңдоо боюнча милдеттенмелерин аткарышын камсыз кылуу үчүн парламенттик көзөмөл механизмдерин (өкмөттүк сааттар, комитеттик угуулар) системалуу түрдө колдонуу.

2. ЖӨБ органдары менен координациялоо: укуктук консультация берүү жана Мамлекеттик өнүктүрүү программаларынын алкагында инвестицияларды тартууга жардам берүү аркылуу райондун жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын потенциалын бекемдөөгө көмөктөшүү